Категорије

Msr Nikola Marković
Institut za međunarodnu politiku i privredu, Beograd, Republika Srbija

 

JUGOSLAVIJA I KIPARSKA KRIZA 1974. GODINE: OD PUČA GRČKIH OFICIRA 15. JULA DO SREDINE AVGUSTA

God. XLIII, 1/2025, str. 179-196
https://doi.org/10.29362/ist20veka.2025.1.mar.179-196

 

APSTRAKT/REZIME:

Rad se bavi ulogom Jugoslavije u Kiparskoj krizi od 15. jula do sredine avgusta 1974. godine. Delimična obrada ove teme stvara potrebu za detaljnijim ispitivanjem, koje svakako ne može stati u okvire naučnog članka. Na osnovu neobjavljenih izvora iz Arhiva Jugoslavije, objavljenih dokumenata, dostupne domaće i strane literature, cilj nam je da predstavimo ključne događaje i elemente problema. Beograd je loše primio vest o puču grčkih oficira 15. jula protiv režima kiparskog predsednika Makariosa, jer se radilo o mediteranskoj i nesvrstanoj državi. Ovaj napad i dve turske intervencije (20. jula i 14. avgusta) uzrokovale su promenu politike Jugoslavije ka Grčkoj i Turskoj, kao i odluku Beograda da posreduje u sukobu.

 

KLJUČNE REČI: Jugoslavija, Tito, Minić, Kiparska kriza, Makarios, Turska, Grčka, SAD, Kipar

 

REFERENCE:

  • Adamson, Fiona B. „Democratization and the Domestic Sources of Foreign Policy: Turkey in the 1974 Cyprus Crisis”. Political Science Quartetly, vol. 116, no. 2 (2001), 277–303. DOI: https://doi.org/10.2307/798062
  • Aksu, Eşref. The United Naions, intra-state peacekeeping and normative change. Manchester: Manchester University Press, 2003. DOI: https://doi.org/10.7228/manchester/9780719067488.001.0001
  • Balci, Tamer. „The Cyprus crisis and the Southern flank of NATO (1960–1975)”. International Review of Turkish Studies, vol. 2, no. 3, (2012), 30–55.
  • Bishku, Michael B. „Turkey, Greece and the Cyprus Conflict”. Journal of Third World Studies, vol. 8, no. 1, (spring, 1991), 165–179.
  • Bogetić, Dragan. Jugoslovensko-američki odnosi u vreme bipolarnog detanta 1972–1975. Beograd: Zavod za udžbenike, Institut za savremenu istoriju, 2015.
  • Bogetić, Dragan. „Kiparska kriza 1974. i pogoršavanje jugoslovensko-američkih odnosa”. Tokovi istorije, br. 3 (2014), 111–129. DOI: https://doi.org/10.12677/BR.2014.33016
  • Bogetić, Dragan. „Pogoršanje jugoslovensko-američkih odnosa posle prvog samita nesvrstanih zemalja u Beogradu”. Istorija 20. veka, br. 2, (2006), 71–86.
  • Bogetić, Dragan. „Doprinos Konferencije u Lusaki 1970. institucionalizaciji saradnje nesvrstanih zemalja u njihovom reaktiviranju u međunarodnim odnosima”. Istorija 20. veka, br. 1, (2018), 161–178. DOI: https://doi.org/10.29362/ist20veka.2018.1.bog.161-178
  • Camp, Glen. D. ,,Greek-Turkish Conflict over Cyprus”. Political Science Quarterly, vol. 95, no. 1 (Spring, 1980), 43–70. DOI: https://doi.org/10.2307/2149584
  • Constandinos, Andreas. „US-British Policy on Cyprus, 1964–1974”. The Cyprus Review, vol. 23. no. 1 (2011), 17–48.
  • Dimić, Ljubodrag. Između istoka i zapada: Jugoslavija, Velike sile i pitanje evropske bezbednosti (1945–1975). Beograd: Filip Višnjić, 2022.
  • Dimić, Ljubodrag. „Yugoslav Diplomacy and the Greek Coup d’État of 1967”. Balcanica, vol. L (2019), 397–425. DOI: https://doi.org/10.2298/BALC1950397D
  • Čavoški, Jovan. „Za jedan pravedniji svet: Jugoslavija, nesvrstani i borba za ’Novi međunarodni ekonomski poredak‘ (1973–1976)“. Tokovi istorije, br. 2 (2022), 217–248. DOI: https://doi.org/10.31212/tokovi.2022.2.cav.217-248
  • Jackson, Edward J, Uyar, Mesut. Phase Line Attila, The Amphibious Campaign for Cyprus, 1974. Quantico: Marine Corps University Press: 2020.
  • Jovanović, Jadranka. Jugoslavija i Savet bezbednosti 1945–1985. Beograd: Institut za savremenu istorijju, 1990.
  • Ker-Lindsay, James. ,,Cyprus Probelm”, In: ,,Frozen conflicts” in Europe. Edited by Anton Bebler, 19–34. Berlin-Toronto: Barbara Budrich Publishers, 2015.
  • Klog, Ričard. Istorija Grčke novog doba. Beograd: Klio, 2001.
  • Koumoulides, John A. ,,The problem of Cyprus in recent historiography: Two perspecrives”. Balkan studies, vol. 31, no. 1 (1990), 177–182.
  • Marković, Nikola. „Jugoslavija i Jomkipurski rat 1973. godine“. Vojnoistorijski glasnik, br. 2, (2023), 163–187. DOI: https://doi.org/10.5937/vig2302163M
  • Mates, Leo. Međunarodni odnosi socijalističke Jugoslavije. Beograd: Nolit, 1976.
  • Mallinson, William, Fouskas, Vassilis. ,,Kissinger and the Business of Government: The Invasion of Cyprus, 15 July–20 August 1974”. The Cyprus Review, vol. 29, (2017), 111–134.
  • Mallinson, William. ,,US interests, British Acquiescence and Invasion of Cyprus”. Balkan Studies, vol. 45, no. 2 (2015), 273–291.
  • Hakov, Dženiz. Istorija savremene Turske. Prizren: Centar za turkološka istraživanja Balkana, 2011.
  • Fouskas, Vassilis K. „Uncomfortable Questions: Cyprus, October 1973–August 1974”. Contemporary European History. vol. 14, no. 1 (2005), 45–63. DOI: https://doi.org/10.1017/S0960777304002140
  • Papadimitriu, Georgios. ,,The Cyprus – Crisis of 1974 Before the United Nations. A Documentation”. Law and Politics in Africa, Asia and Latin America, vol. 8, no. 1(1975), 73–78. DOI: https://doi.org/10.5771/0506-7286-1975-1-73
  • Theophanous, Andreas. „The Intercommunal Negotiations after 1974 and Future Prospects”. Cyprus Review, vol. 31, no. 1 (2020), 281–309.
  • Raković, Aleksandar. „Zdravstvene tegobe i smrt kiparskog Arihiepiskopa i predsednika Makariosa u jugoslovenskoj štampi (1977) s posebnim pogledom na njegov lik i delo“. Teološki pogledi, vol. 2, no. XLVIII, (2015), 339–350.
  • Sakkas, John, Zhukova, Nataliya. ,,The Soviet Union, Turkey and the Cyprus problem, 1967–1974”. Histoire Europe et relations internationales, vol. 10, no. 1 (2013), 123–135. DOI: https://doi.org/10.3917/lci.010.0123
  • Šulcinger, Robert D. Američka diplomatija od 1900. godine. Beograd: Udruženje za studije SAD u Srbiji, 2011.