Категорије

Prof. Marenglen Kasmi, PhD
Academy of Science of Albania, Institute of History, Tirana, Albania

 

ALBANIA DURING THE SECOND WORLD WAR: THE AGREEMENT OF MUKJA BETWEEN THE COMMUNISTS AND THE NATIONALISTS

God. XLIII, 2/2025, str. 323–342
https://doi.org/10.29362/ist20veka.2025.2.kas.323-342

 

APSTRAKT/REZIME:

The meeting of representatives of “Fronti Nacionalçlirimtar” (National Liberation Front) and “Balli Kombëtar” (National Front) in Mukja on 1-2 August 1943 was one of the most significant political events in Albania during the Second World War. The effort to form a united front in the war against Nazi-fascism did not succeed, as the Communist Party rejected the agreement. As a result of extreme politicization and the historical revision of the Anti-Fascist National Liberation War in its entirety, the causes of failure continue to divide both public and scientific opinion. The only way to evaluate the Agreement of Mukja without bias is to conduct a critical historical analysis of both the political and military positions of the Balli Kombëtar organization, as well as those of the Fronti Nacionalçlirimtar (Albanian Communist Party). The influence of the Yugoslav emissaries on the Central Committee of the Albanian Communist Party alone does not sufficiently explain the ending of this agreement. This article will provide a comprehensive account of this significant event for Albanians during the Second World War. Its significance stems from the fact that Mukja exemplifies Albanians’ inability to unite in a single front in the war against the Na-zi-fascist invaders, and even pitted them against each other.

 

KLJUČNE REČI: Albania, Second World War, German Occupation, Albanian Communist Party, Enver Hoxha, Fronti Nacionalçlirimtar, Balli Kombëtar, Agreement of Mukja

 

REFERENCES:

  • Akademia e Shkencave e Shqipërisë. Historia e popullit shqiptar, vëllimi IV. Tiranë: Botimet Toena, 2008.
  • Akademia e Studimeve Albanologjike, Instituti i Historisë. Historia e shqiptarëve gjatë shekullit XX, vëllimi IV. Tiranë: Botimet albanologjike, 2022.
  • Bailey, Roderick. Lufta e fshehtë në Shqipëri. Një histori e misioneve britanike 1940–1945. Tiranë: Naimi, 2019.
  • Butka, Uran. Marrëveshja e Mukjas. Shans i Bashkimit, peng i tradhtisë. Tiranë: Instituti i Studimeve Historike “Lumo Skëndo”, 2018.
  • Coltrinari, Massimo. La Resistenza dei militari italiani all’estero: L’ Albania. Roma: Ministero della difesa, 1999.
  • Dedijer, Vladimir. Jugoslovensko-albanski odnosi, 1939–1948. Beograd: Borba, 1949.
  • Dezhgiu, Muharrem. Shqipëria nën pushtimin italian 1939–1943. Tiranë: Akademia e Shkencave e Shqipërisë, 2005.
  • Fischer, Bernd J. Shqipëria gjatë luftës 1939–1945. Tiranë: Çabej, 2004.
  • Frashëri, Kristo. Mbi historinë e Ballit Kombëtar. Vështrim kritik. Tiranë: Botimet Dudaj, 2012.
  • Gjeçovi, Xhelal. Çështje të Luftës Antifashiste Nacionalçlirimtare. Gjykimi mbi luftën pas shtatëdhjetë vjetësh. Tiranë: Akademia e Shkencave e Shqipërisë, 2014.
  • Hoxha, Enver. Vepra 1, nëntor 1941 – tetor 1943. Tiranë: 8 nëntori, 1983.
  • Instituti i Studimeve Marksiste-Leniniste pranë KQ te PPSH. Dokumente të Shtabit të Përgjithshëm dhe të Komandës së Përgjithshme të Ushtrisë Nacionalçlirimtare Shqiptare, vëllimi I. Tiranë: 8 nëntori 1976.
  • Instituti i Studimeve Marksiste-Leniniste. Historia e Luftës Antifashiste Nacionalçlirimtare të popullit shqiptar, Vëllimi I. Tiranë: 8 nëntori, 1984.
  • Kasmi, Marenglen. “The Albanian Resistance during the Second World War 1939-1944”, U: Anti-Axis Resistance in Southeastern Europe, 1939-1945: Forms and Varieties. Ed. John Paul Newman, Ljubinka Škodrić, Rade Ristanović, 186–209. Paderborn: Brill Schöningh, 2023. DOI: https://doi.org/10.30965/9783657790395_012
  • Kasmi, Marenglen. Marrëdhëniet shqiptaro-gjermane në shekullin XX (1900–1945). Tiranë: Akademia e Shkencave të Shqipërisë, 2020.
  • Kasmi, Marenglen. Pushtimi gjerman i Shqipërisë 1943– Një këndvështrim në dritën e dokumenteve gjermane. Tiranë: Botime Filara, 2013.
  • Milo, Paskal. Antifashizmi shqiptar në Luftën e Dytë Botërore. Tiranë: Akademia e Shkencave e Shqipërisë, 2024.
  • Plasari, Ndreçi and Luan Malltezi. Politika antikombëtare e Enver Hoxhës, Pleniumi i dytë i KQ të PKSh. Tiranë: Drejtoria e Përgjithshme e Arkivave, 1996.
  • Pano, Nicholas C. The People’s Republic of Albania. Baltimore: John Hopkins University Press, 1968.
  • Plasari, Ndreçi. Politika e udhëheqjes së PKSH dhe e Enver Hoxhës ndaj çështjes së Kosovës gjatë Luftës së dytë Botërore, Studime historike, XLVI (XXIX), 1–4, (1992), 79–93.
  • Tönnes, Bernhard. Sonderfall Albanien: Enver Hoxhas “eigener Weg” und die historischen Ursprünge seiner Ideologie. München: Oldenbourg 1980.
  • Seul, Stephanie. “Europa im Wettstreit der Propagandisten: Entwürfe für ein besseres Nachkriegseuroa in der britischen Deutschlandpropoaganda als Antwort auf Hitlers «Neuordnung Europas»,” Jahrbuch für Kommunikationsgeschichte, 8, (2006), 108–161.